PROJE ÖZETİ
ARKA PLAN: Türkiye’ye yönelik 2001 Ülke Destek Stratejisi (CAS), üç yönlü bir yaklaşıma dayanmaktadır: (i) Krizin altında yatan zayıflıkların düzeltilmesine yönelik yapısal politikalar ve orta vadede enflasyonun azaltılması ve büyümenin sağlanması için daha sağlam bir temelin oluşturulması; (ii) makroekonomik istikrar ile tutarlı fiyat ve ücret politikalarına ulaşmak için sosyal diyalog da dahil olmak üzere sağlam sosyal politikaların oluşturulması ve toplumun en hassas gruplarının korunmasına daha fazla önem verilmesi ve (iii) mali istikrarın yeniden sağlanması ve enflasyonun düşürülmesi sürecinin devam ettirilmesine yönelik mali ve parasal politikaların düzenlenmesi. SRAP projesinin desteklediği kilit önem taşıyan CAS unsurlarını:
• Türkiye’deki yoksulluğun azaltılması ve yoksulluğun izlenmesi için kurumsal ortamın güçlendirilmesi; ve
• Ekonomik krizden etkilenen gruplar için yeni hedefli sosyal destek programlarının getirilmesi de dahil olmak üzere yeni sosyal yardım girişimleri aracılığıyla hassas gruplara yönelik sosyal korumanın güçlendirilmesi oluşturmaktadır.
PROJENİN AMACI: SRAP Projesinin kalkınma hedefi, ekonomik krizlerin yoksul haneler üzerindeki etkisinin azaltılması ve bu hanelerin gelecekte meydana gelebilecek benzer risklerle başa çıkma kapasitelerinin iyileştirilmesidir. SRAP Projesi, bu hedefe:
i) krizden etkilenen en yoksul gruplara anında destek sağlayan bir uyum bölümü; ve
ii) üç bileşenden oluşan bir yatırım bölümü ile ulaşmaktadır. Bu bileşenler;
a) yoksullara temel sosyal hizmetleri ve sosyal destek sağlayan devlet kurumlarının kapasitesinin arttırılması;
b) nüfusun en yoksul yüzde 6’sını hedefleyen ve temel sağlık ve eğitim hizmetlerinin daha iyi kullanılması koşuluna dayanan bir sosyal destek sisteminin uygulanması (Şartlı Nakit Transferleri – ŞNT) ve
c) yoksullara yönelik gelir getirici / istihdam olanaklarının ve sosyal hizmetlere erişimin arttırılmasından oluşmaktadır.
PROJE AÇIKLAMASI: SRAP bir uyum bölümü (Hızlı Yanıt Verme) ve biryatırım bölümü olan karma bir kredidir. Bu kredinin yatırım bölümü üç tamamlayıcı bileşenle desteklenmektedir:
• Uyum Bölümü – Hızlı Yanıt Verme (100 milyon USD. Bunun tamamı Banka tarafından sağlanmaktadır): SRAP Projesinin uyum bölümü Bankanın standart negatif listesine karşılık hızla dağıtılan bütçe desteği sağlamış ve bu destek Nisan 2002’de bütünüyle dağıtılmıştır. Sosyal Yardım ve Dayanışma Genel Müdürlüğünün (SYDGM) en yoksul haneleri hedefleyen kilit programlarının desteklenmesinde kullanılan bu fonlar, Türk Lirası karşılığı olarak tek bir ödeme ile sağlanmıştır. Bu programlar arasında;
(i) okula devam paketleri (okul formaları, ayakkabılar, kırtasiye, okul kitapları);
(ii) sağlık harcamalarını karşılayamayan yoksul kişiler için ilaç ve tıbbi gereçler ve
(iii) kriz nedeniyle ortaya çıkan gerçek ihtiyaçların karşılanması için mevcut sosyal yardım programlarının (öncelikle gıda ve ısınma yardımı) genişletilmesi. Hükümet sosyal riskin hafifletilmesi, sosyal yardım ve yoksulluğun azaltılmasına ilişkin bir Sektör Politikası Mektubunu (SPM) 15 Ağustos 2001 tarihinde imzalamıştır. SRAP projesinin uyum bölümünün sağlanması için gereken koşullar: (i) yeterli bir makroekonomik çerçevenin oluşturulması; ve (ii) programın, SPM’de tanımlandığı şekilde yürütülmesinde yeterli ilerleme kaydedilmesidir.
• Kurumsal Gelişim (36,6 milyon USD. Bunun 30 milyon USD’lık kısmı Banka Kredisi ile karşılanmaktadır): SRAP, yoksullar için sosyal güvenlik ağının kapsam ve hedefinin geliştirilmesi amacıyla SYDGM, buna bağlı 931 Vakıf (SYDV) ve Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu (SHÇEK) gibi kilit önem taşıyan devlet kurumlarının kurumsal kapasitelerini güçlendirecektir. En önemli unsurlar arasında,
(i) politika araştırma, izleme ve değerlendirme (İ&D) kapasiteleri;
(ii) Yönetim Bilgi Sistemi (YBS) ve bilgi teknolojilerinin geliştirilmesi;
(iii) personel gelişimi ve eğitim; ve
(iv) kamu bilgilendirme kampanyaları yer almaktadır.
Devlet İstatistik Enstitüsü’nün (DİE) yoksulluğu, daha sık uygulanan hane gelir ve harcama araştırmaları ile izleme kapasitesi arttırılmaktadır. Bu da SYDGM, SYDV’ları, SHÇEK ve DİE’ye, YBS için teknik destek, eğitim, bilgisayar ve diğer ekipmanın sağlanmasını içermektedir.
• Şartlı Nakit Transferleri - ŞNT (360 milyon USD. Bunun 260 milyon USD’lık kısmı Banka Kredisi ile karşılanmaktadır): ŞNT, ailelerin davranışlarında sağlık ve eğitim açısından olumlu değişiklikleri gerektiren ve çocuklu aileleri hedefleyen bir sosyal yardım aktarımı şeklidir. SRAP, çocukların okulda tutulması, aşılarının zamanında ve yeterli düzeyde yapılması, temel sağlık bakımı ve beslenme gibi olumlu davranış değişiklikleriyle bağlantılı olarak, SYDGM / SYDV’ları aracılığıyla nüfusun yüzde 6’sını oluşturan en yoksul aileleri hedefleyen, genişletilmiş bir sosyal güvenlik ağının getirilmesini finanse etmektedir. Bu da yoksullukla bağlantılı olarak hane özelliklerini “puanlandıran” geliştirilmiş ve sistematik bir hedefleme sisteminin getirilmesini gerektirmektedir. Kredi, Proje Operasyonları Kitapçığında belirtilen kriterlere göre uygun bulunan çocukların annelerine (her ikisi de iki ayda bir ödenecek olan) eğitim ve sağlık/gıda yardımlarını finanse etmektedir. ŞNT, hâlihazırda Türkiye’nin 81 ilinin tümünde uygulanmakta ve Mart 2006 itibariyle, projenin değerinin belirlendiği aşamada hedeflenen 1,30 milyondan yaklaşık % 76 fazla olan 2,3 milyon çocuğa ulaşmaktadır.
• Yerel Girişimler (133,9 milyon USD. Bunun 110 milyon USD’lık kısmı Banka Kredisi ile karşılanmaktadır): SRAP, iller, ilçeler, STÖ’ler ve yerel toplum tarafından teklif edilen ve yoksullar için geliştirilmiş sürdürülebilir istihdam olanakları ve sosyal hizmetler sağlamak ve dolayısıyla da yoksulluğu azaltmak üzere tasarlanmış, kilit önem taşıyan SYDGM / SYDV programlarını güçlendirmekte ve finanse etmektedir. Bu tür programlar arasında:
(i) gelir getirecek alt projeler (geliştirilmiş teknik değerlendirme sağlanacaktır);
(ii) istihdam edilebilme özelliği kazandırılmasına yönelik eğitimler (yetişkinlere – özelliklere de kadınlara - okuma yazma öğretilmesi de dahil), işsiz gençlere teknik ve yaşam becerileri kazandırılmasına yönelik eğitimler (nasıl iş bulunacağı, küçük işletme kurulacağı, vb. konular dahil);
(iii) yerel altyapının ve toplumsal değerlerin iyileştirilmesi ile bağlantılı çalışma faaliyetlerini destekleyecek geçici toplumsal istihdam olanakları;
(iv) çocuklar, gençler, engelliler ve yaşlılara yönelik (SHÇEK ve STÖ’ler tarafından sağlananlar da dahil olmak üzere) maliyet etkin sosyal hizmetlerin genişletilmesi ve
(v) yukarıdakilerin tümünü birleştirebilen ve topluma dayalı altyapıyı içeren bir toplumsal kalkınma yer almaktadır. Halihazırda yürütülmekte olan toplam 6.350 alt projeden 0,3 milyon kişi yararlanmaktadır
UYGULAMA ve TAKİP: SRAP, proje yönetimi, proje tedariği, mali yönetim ve dağıtım, YBS ve İ&D gibi işlevleri yerine getirmek üzere küçük bir Proje Koordinasyon Birimi (PKB) oluşturmuş olan SYDGM tarafından yürütülmektedir. SRAP bileşenleri aşağıdaki şekilde yürütülmekte ve izlenmektedir:
a) Hızlı Yanıt Verme: Bu bileşen, SYDV’larınca, 2001 yıl sonu itibariyle 1,05 milyon çocuğun ve 2001/2002 kış dönemi boyunca 0,4 milyondan daha fazla hanenin yararlanacağı şekilde başarıyla tamamlanmıştır. Bu bileşenin olumlu etkilerini göz önüne seren ancak aynı zamanda SRAP projesinin diğer bileşenleri kapsamında ele alınmakta olan ve geliştirilmesi gereken alanları da vurgulayan bir yararlanıcı değerlendirme çalışması gerçekleştirilmiştir.
b) Kurumsal Gelişim: Bu bileşen Proje Koordinasyon Birimi tarafından yönetilmekte ve bu Birim, proje tedariğini SYDGM, SYDV, SHÇEK ve DİE adına üstlenmektedir. Bu kurumlardan her biri, kendileri ile ilgili alt bileşenler için referans koşullarını ve ekipman özelliklerini geliştirmekten sorumludur.
c) Şartlı Nakit Transferleri (ŞNT): ŞNT, SYDGM’nin denetimi altında 931 SYDV tarafından yürütülmektedir. Uygunlukla ilgili veriler, - örneğin, okula devam ve sağlık programlarına katılım – sırasıyla, Milli Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığının yerel kuruluşları tarafından onaylanmaktadır. Hedef grup, nüfusun en yoksul yüzde 6’lık bölümünün belirlenmesi amacıyla, sıkı kriterler içeren bir test puanlama formülü ile (en düşük puanı alanlar arasından) tespit edilmektedir.
d) Yerel Girişimler: Yerel Girişimler bileşeni, SYDGM’nin denetimi altında 931 SYDV tarafından yürütülmektedir. İlgili alt projenin ait olduğu kategoriye bağlı olarak belirli alt projeler devlet bakanlıkları, belediyeler, STÖ’leri ya da küçük üretici gruplarınca uygulanabilir. Hedeflenen (ekonomik açıdan hassas) grup, Türkiye’deki en yoksul hanelerin yüzde 36’sının belirlenmesi amacıyla ŞNT’de kullanılan test puanlama formülü ile tespit edilecektir.
FAYDALAR: SRAP, operasyonun farklı bileşenleri için farklı grupları hedeflemektedir. Uyum bölümü için hedeflenen grup, SDYV’larının yerel toplum komiteleri tarafından halihazırda tespit edilmiş olan yoksullar içinde en yoksul olanları içermektedir. İkinci bir grup ise nüfusun yaklaşık yüzde 6’sını oluşturan ve harcamaları kesin (gıda) yoksulluk sınırının altında olan hanelerin çocuklarıdır. ŞNT bileşeni bu gruba odaklanacak ve bu yardımdan faydalanacak olanlar, hane verilerine dayanarak geliştirilen bir test puanlama formülü ile tespit edilecektir. Üçüncü hedef grubu, ekonomik açıdan hassas olanlardır – Türkiye’deki nüfusun yaklaşık yüzde 36’sının tüketim düzeyleri, bu kişilerin her an kesin yoksulluğa düşme riski ile karşı karşıya kalmalarına neden olacak derecede düşüktür. Bu grup Yerel Girişimler bileşeninin hedeflediği gruptur, çünkü gelir getiren faaliyetler yoksullar arasında (küçük gelir getiren faaliyetleri geliştirecek temel becerilerden yoksun olabilecek) en yoksul olanlar için uygun olmamakla birlikte, kayıt dışı sektörde gündelik işlerde istihdam edilenler için gelir getirici potansiyellerini geliştirmeleri açısından son derece uygundur.
PROJENİN DURUMU: SRAP, Bankanın Yönetim Kurulu tarafından, 13 Eylül 2001 tarihinde onaylanmış ve halihazırda uygulanmaktadır. Hızlı Yanıt Verme bölümü kapsamındaki faaliyetler tamamlanmıştır. Kurumsal Gelişim bileşeni önemli ölçüde ilerleme kaydederken, ŞNT ve Yerel Girişimler bileşenleri 2003 yılının Ocak ayında başlatılmıştır. Kredi 31 Aralık 2006 tarihinde tamamlanacaktır.
RSS